1. Allah Allah demeyince işler olmaz.
  2. Kadir Tanrı vermeyince kişi zengin olmaz.
  3. Ezelden yazılmasa kul başına bela gelmez.
  4. Ecel vade ermeyince kimse ölmez.
  5. Ölen adam dirilmez, çıkan can geri gelmez.
  6. Bir yiğidin kara dağ kadar malı olsa yine toplar ama nasibinden fazlasını yiyemez. Sular çağlayıp taşsa deniz dolup taşmaz.
  7. Kibirli olanı Allah sevmez.
  8. Gönlünü yüce tutan kişide zenginlik olmaz.
  9. Eloğlu, beslemek ile oğul olmaz.
  10. Külden tepecik olmaz, güvey de oğul olmaz.
  11. Cariyeye güzel elbise giydirsen hanım olmaz.
  12. Lapa lapa karlar yağsa yaza kalmaz erir.
  13. Yeşil çimenler de güze kalmaz, solar.
  14. Eski pamuk bez olmaz.
  15. Kahpe içeriden olunca, kapı kilit tutmaz oğul!
  16. Tükendiğini anladın mı, sancağı arkadan gelene devretmeyi bil oğul. .
  17. Oğuz ilinde baba sözünü dinlemeyen oğul kabul edilmezdi.
  18. İyi dost, iyi günde çağrıldığında, kötü günde ise çağrılmadan gelendir.”
  19. Söz ola kese savaşı, Söz ola kestire başı
  20. Kara koça kıymayınca yol alınmaz.
  21. Er malına kıymayınca adı çıkmaz.
  22. Kız anadan görmeyince öğüt almaz.
  23. Oğul atadan görmeyince sofra sermez. Oğul atanın iki gözünden biridir. Talihli oğul yetişse ocağının közüdür. Oğul dahi neylesin baba ölüp mal kalmasa. Baba malından ne fayda başta devlet olmasa.
  24. Devletsizlik şerrinden Allah saklasın hanım sizi.
  25. Dede Korkut aşağıdaki bölümde hayatın içine biraz daha girer. Karakterleri ele alır:
  26. Sarp yokuş çıkarken cins ata yiğit binemez. Binse de inmese daha iyi.
  27. Namertler kılıcı çalınca keser, kesmese daha iyi.
  28. Çalabilen yiğide ok ile kılıçtan bir çomak daha iyi.
  29. Misafiri olmayan kara evler yıkılsa daha iyi.
  30. Atların yemediği acı otlar bitmese daha iyi.
  31. Adam içmez acı sular akmasa daha iyi.
  32. İnsan ya, insan gibi akılana söylemeli yahut hayvanlar gibi susmalıdır.
  33. İki şey aklın hafifliğine delalet eder. Söylenecek yerde susmak, susulacak yerde söylemek.
  34. Sen iyi hareketler de bulun ki, fena düşünen kimse senin noksanını söylemeye mecal bulamasın.
  35. Kötülere acımak, iyilere zulümdür. Zalimleri affetmek mazlumlara zulmettir.
  36. Başkalarının musibetinden ibret al, sakın başkaları senden ibret almasın.
  37. Haramilik gıybetten daha iyidir.
  38. Kimsenin ölümüne sevinme zaman ondan sonra senide çok bırakmayacaktır.
  39. Dili kesilmiş bir dilsiz veya sağır olarak bir köşede oturan kimse, dili kendi hükmünde olmayan bir kimseden daha iyidir.
  40. Sakın haset için bela isteme, o zaten bela içindedir. Ona düşman olmaya ne hacet, onun tepesinde öyle bir düşman var ki.
  41. Günahtan çekinmeyen âlim elinde meşale tutan köre benzer.
  42. Bir kötü taş bir altın kâseyi kırar, ama ne taşın kıymeti artar, ne de altının değeri düşer.
  43. Atasının adını yürütmeyen hoyrat oğul olmasa daha iyi. Ana rahmine düşünce doğmasa daha iyi.
  44. Yalan söz bu dünyada olmasa daha iyi.
  45. Arifler üç otuz on (doksan) yaşını doldursa daha iyi. Üç otuz on yaşınız dolsun, Hak size kötülük getirmesin, devletiniz payidar olsun hanım hey.
  46. Üçüncü bölümde bazı varlıkların özelliklerine işaret ederek, hayata doğru bakmanın yollarını gösterir:
  47. Uzak yerlerin otlaklarını geyik bilir.
  48. Yeşermiş çimenleri yaban eşeği bilir.
  49. Ayrı yolların izini develer bilir.
  50. Yedi dere kokularını tilki bilir.
  51. Doğruluğundan şüphe ettiğin sözü söyleme, iyi karşılık alamayacağını bildiğin lafı da deme.
  52. İnsan ya, insan gibi akılana söylemeli yahut hayvanlar gibi susmalıdır.
    İki şey aklın hafifliğine delalet eder. Söylenecek yerde susmak, susulacak yerde söylemek.
  53. Bir kötü taş bir altın kâseyi kırar, ama ne taşın kıymeti artar, ne de altının değeri düşer.
  54. Sözünü tartmadan söyleyen kimse alacağı cevaptan incinir.
  55. Küçükken terbiye görmeyen büyüdüğünde hiç terbiye edilemez.
  56. Sen iyi hareketler de bulun ki, fena düşünen kimse senin noksanını söylemeye mecal bulamasın.
  57. Kötülere acımak, iyilere zulümdür. Zalimleri affetmek mazlumlara zulmettir.
  58. Başkalarının musibetinden ibret al, sakın başkaları senden ibret almasın.
  59. Tespih çekme, namaza hazırlanma Hakka karşı dilenciliktir. Dilenciye gurur yakışmaz.
  60. Haramilik gıybetten daha iyidir.
  61. Kimsenin ölümüne sevinme zaman ondan sonra senide çok bırakmayacaktır.
  62. Günahtan çekinmeyen âlim elinde meşale tutan köre benzer.
  63. Gece vakti kervan gittiğini çayır kuşu bilir.
  64. Oğul kimden olduğunu ana bilir.
  65. Erin ağırını, hafifini at bilir.
  66. Ağır yükler zahmetini katır bilir.
  67. Her nerede acı çeken varsa çeken bilir.
  68. Gafil başın ağrısını beyin bilir.
  69. Koçla kopuz götürüp ilden ile beyden beye ozan gezer. Cömerdi, cimriyi ozan bilir. Karşınızda çalıp söyleyen ozan olsun. Azıp gelen kazayı Tanrı savsın hanım hey.
  70. Yine üçüncü bölümde dini özellik taşıyan bir methiye söyler:
  71. Ağzımı açıp da övecek olsam, ütümüzde Tanrı güzel.
  72. Tanrı dostu, din rehberi Muhammed güzel.
  73. Muhammedi’n sağ yanında namaz kılan Ebu Bekir Sıddık güzel.
  74. Kuran’ın otuzuncu cüzünün başında “amme” güzel.
  75. Hece hece (tecvitle) okunan Yasin güzel.
  76. Kılıç çalıp dine yardım eden Ali güzel.
  77. Ali’nin oğulları, peygamber torunları Kerbela şehitleri Hasan ile Hüseyin güzel. Yazılıp dizilip gökten gelen Kuran güzel.
  78. O Kuran’ı yazıp çoğaltan âlimler serveri Osman bin Affan güzel.
  79. Engin bir yerde kurulmuş Mekke güzel.
  80. Ol Mekke’ye sağ gitse esen gelse sadakat içindeki hacılar güzel.
  81. Hesap gününde Cuma güzel. Cuma günü okunan hutbe güzel.
  82. Evde oturan eş güzel. Şakakları ağaran baba güzel. Ak sütünü yavrusuna emziren ana güzel.
  83. Sıra sıra yola düzülen kara develer güzel.
  84. Sevgili kardeş güzel. Oğul güzel.